Elke dag kijk je als medewerker van een Gebiedsteam naar de situatie van mensen die hulp nodig hebben. Je beoordeelt wat nodig is en kent hulp toe. Maar op basis van welke (landelijke) wetten en regels werk je eigenlijk? En wie doet wat? Hieronder deel 2 van hoe wetten en regels samenkomen in jouw werk.

De volgorde in wetten en regels

Wetten en regels hebben een rangorde, een hiërarchie:

1. Internationale Verdragen (zoals Verdrag Rechten van het Kind, Rechten van de Mens)
2. Grondwet (De hoogste wet in Nederland)
3. Algemene wet bestuursrecht (Awb) (Kaderwet die inwoners beschermt en de overheid controleert)
4. Bijzonderewetten (zoals de Participatiwet, Wmo 2015 en de Jeugdwet)
5. Verordeningen van Gemeenten (lokale regelingen van de gemeente)
6. Beleidsregels van Gemeenten (richtlijnen van de gemeente voor de uitvoering)

In deel 1 ging het over de volgorde in wetten en regels, over de Algemene wet bestuursrecht (Awb) en bijzondere wetten in het sociaal domein. In dit tweede deel gaat het over Verordeningen en Beleidsregels van gemeenten (lagen 5 en 6). Dat is waar ons werk zich meestal afspeelt.

Wat zijn verordeningen?

Een verordening is een lokale regeling, vastgesteld door de gemeenteraad. Een verordening regelt, zeg maar, de praktische uitvoering die in de wet zelf niet is uitgewerkt. Daarom zijn gemeenten verplicht om verordeningen vast te stellen voor wetten als de Participatiewet, de Wmo 2015 of Jeugdwet.

Voorbeelden van verordeningen

• Verordening maatschappelijke ondersteuning
  Deze regelt bijvoorbeeld:
  – de soorten Wmo-hulp die beschikbaar zijn
  – de procedure voor aanvragen
  – de eigen bijdrage
  – de kwaliteitseisen voor aanbieders
• Verordening Jeugdhulp. Deze regelt bijvoorbeeld toegang tot Jeugdhulp of de regels rond een Pgb.
• Individuele Inkomenstoeslag (IIT)
• Handhavingsverordening

Wat zijn beleidsregels?

Beleidsregels zijn richtlijnen van het college van B&W. Ze geven aan hoe we de wet en verordening uitvoeren. Bijvoorbeeld voor regelingen als:

• Sociaal medische indicatie (SMI) voor kinderopvang
• Compensatie eigen risico (CER) zorgverzekering
• Studietoeslag
• Bijzondere Bijstand
• Invordering (hoe terugvordering wordt uitgevoerd)

Het verschil tussen verordeningen en beleidsregels

Verordeningen gaan over rechten en voorwaarden voor inwoners. Verordeningen zijn bindend: inwoners er rechten aan ontlenen, maar moeten zich ook aan regels houden. Beleidsregels zijn richtlijnen voor de uitvoering. Ze geven aan hoe ambtenaren de regels toepassen.

Samenhang wet, verordening, beleid

In de tabel hieronder een paar voorbeelden van hoe wetten, gemeentelijke verordeningen en gemeentelijk beleid met elkaar samenhangen.