Even checken: Is bijstand écht nodig?
Preventie Participatiewet
De bijstand is een uiterste vangnet voor inwoners die echt geen ander inkomen hebben. Dat betekent dat we kritisch moeten zijn bij het toekennen van uitkeringsaanvragen. In jargon heet dat ‘streng aan de poort zijn’. Maar hoe doe je dat? Wat zegt wet- en regelgeving en welke ruimte heeft de individuele consulent nog? En wat betekent het voor inwoners die een bijstandsuitkering aanvragen?
Hinke van Steen is een van onze meest ervaren consulenten Inkomen en behandelt veel uitkeringsaanvragen.
Hinke, hoe ziet ‘streng aan de poort’ er in de praktijk uit?
‘Streng aan de poort zijn is maatwerk. Als iemand zelf ontslag genomen heeft, kijken we naar de aanleiding. Vond hij zijn werk gewoon vervelend? Dan kunnen we de uitkering de eerste paar maanden verlagen. Als iemand tijdens ziekte onder druk van de werkgever ontslag genomen heeft, dan sturen we de klant naar het Juridisch Loket. Dat kan helpen om de werkgever toch salaris door te laten betalen of om een ziektewetuitkering te regelen. Tot die tijd kunnen we eventueel bijstand verstrekken, maar de klant moet zelf in actie komen.’
Wat zegt wet- en regelgeving erover?
‘De Participatiewet gaat vooral over rechten en plichten tijdens het ontvangen van bijstand. De afstemmingsverordeningen en beleidsregels van de gemeenten geven ons concretere handvatten dan de wet. Daarin staat bijvoorbeeld dat we de uitkering tot maximaal drie maanden met 100% kunnen verlagen bij bepaalde gedragingen, zoals tekortschietend besef van verantwoordelijkheid en het niet voldoen aan de verplichtingen.’
Welke ruimte heb jij als consulent om streng te zijn?
‘Je weegt drie aspecten af: de ernst van het gedrag, de mate van verwijtbaarheid en bijzondere omstandigheden. Misschien was een ernstig verstoorde de relatie met de werkgever de aanleiding om ontslag te nemen. Of misschien was iemand door psychische problemen niet in staat om goede beslissingen te nemen. Op basis daarvan kun je per persoon verschillend beslissen en dat goed motiveren.’
Beslis jij in je eentje of iemand recht heeft op een uitkering?
‘Je stemt altijd af met de casemanagers Werk & Participatie. Zij kijken meer naar wat iemand zelf al onderneemt om te voorkomen dat hij bijstand nodig heeft. Solliciteert hij actief, hoe vaak en hoe realistisch? Ons uitgangspunt is dat werk voor uitkering gaat. Het mooist is het dan ook als een aanvrager meteen een gesprek heeft met een casemanager Werk & Participatie om te bespreken wat hij moet doen om (weer) aan het werk te gaan. Er schuift ook regelmatig een jobcoach van Pastiel bij zo’n gesprek aan, zodat de aanmelding bij Pastiel daar ook direct geregeld is en de aanvrager meteen weet wat er verwacht wordt. Weten welke (arbeids)verplichtingen er bij een uitkering komen kijken kan aanvragers stimuleren om sneller werk te zoeken en zich ‘het gedoe’ rond de uitkering te besparen.’
Conclusie?
‘Ook streng zijn is dus maatwerk. Maar wel rechtvaardig en consequent.’
Meer weten?
Wil je meer weten over de aanvraagprocedure bij van bijstandsuitkeringen? Neem dan contact op met de bij jouw gebiedsteam betrokken Inkomensconsulent van De Dienst.
Inkomensconsulent Hinke van der Steen