Vijf vragen en antwoorden over calamiteiten en geweldsincidenten
Wat als het mis gaat in de Wmo-ondersteuning?
Signaleer je als gebiedsteammedewerker een calamiteit bij een Wmo-zorgaanbieder? Dan ‘moet’ je daar iets mee: je kunt de zorgaanbieder wijzen op de meldingsplicht of de toezichthouder van De Dienst informeren over de calamiteit. Wanneer en hoe doe je dat? In dit artikel beantwoorden we vijf belangrijke vragen rond calamiteiten en geweldsincidenten tijdens de levering van Wmo-ondersteuning.
Een bewoner raakt ernstig gewond tijdens de dagbesteding. Er is ernstige fysieke agressie van een cliënt naar de begeleider. Een cliënt loopt weg uit een Beschermd Wonen-voorziening en steekt iemand neer. Dit zijn voorbeelden van calamiteiten en geweldsincidenten.
Wat is een calamiteit en wat een geweldsincident?
Een calamiteit is (definitie Wmo 2015): ‘een niet-beoogde of onverwachte gebeurtenis, die betrekking heeft op de kwaliteit van een voorziening en die tot een ernstig schadelijk gevolg voor of de dood van een cliënt heeft geleid’.
Voorbeelden van calamiteiten zijn:
- een onbedoeld overlijden
- een suïcide
- een gebeurtenis die heeft geleid tot ernstig en/of blijvend lichamelijk letsel
- een gebeurtenis die heeft geleid tot ernstig geestelijk lijden
Een geweldsincident is (definitie Wmo 2015):
‘het seksueel binnendringen van het lichaam van of ontucht met een cliënt, alsmede lichamelijk en geestelijk geweld jegens een cliënt, door een beroepskracht dan wel door een andere cliënt met wie de cliënt gedurende het etmaal of een dagdeel in een accommodatie van een aanbieder verblijft.’
Bij geweldsincidenten gaat het om ernstig grensoverschrijdend gedrag: fysiek, psychisch en/of seksueel door hulpverleners of andere cliënten.
Een gewéldsincident is wezenlijk anders dan een incident. Bij een incident gaat het om een fout of (bijna-)ongeluk. Zie ook hierna.
Wat is het verschil tussen een calamiteit en een incident?
Incidenten zijn -in vergelijking met calamiteit – relatief lichte verstoringen van de dagelijkse gang van zaken bij een zorgaanbieder.
Voorbeelden van incidenten:
- Een fout: een afwijking van een situatie ten opzichte van de ideale situatie, met meestal ongewenste gevolgen. Het betreft het handelen (of nalaten van handelen) door zorgverleners, waardoor schade ontstaat voor een cliënt of de zorgverlener zelf.
- Een ongeluk: een gebeurtenis waarbij iets misgaat en waarbij meestal schade optreedt. Bijvoorbeeld een valincident.
- Een bijna-ongeluk: een ongeluk dat ternauwernood voorkomen kon worden of net niet plaatsvond. Bijvoorbeeld bijna struikelen over een losliggend matje.
Is het nu een incident of toch een calamiteit? Soms is het onderscheid lastig. En de afweging daarmee ook. Neem bij twijfel contact op met de toezichthouder van De Dienst.
Is melden en registreren verplicht?
Zorgaanbieders zijn verplicht calamiteiten en geweldsincidenten te registreren en te melden bij de toezichthouder van de gemeente, in ons geval van De Dienst. Dat staat in de Wmo 2015 en in het ‘Protocol calamiteitenonderzoek Wmo’ van De Dienst.
Melden van algemene incidenten hoeft niet, maar zorgaanbieders moeten deze wél zelf registreren.
Meldingen, registraties en analyses van calamiteiten, geweldsincidenten en incidenten maken inzichtelijk wat fout gaat en hoe het beter kan. Ze leiden tot verbetering van de kwaliteit en veiligheid van de zorg. Daarom is melden en registreren verplicht.
Wat is je rol als gebiedsteammedewerker?
Ook gebiedsteams zijn verplicht calamiteiten en geweldsincidenten te melden bij de toezichthouder van De Dienst. Bij calamiteitentoezicht onderzoeken we of:
- de zorgaanbieder adequaat heeft gehandeld
- de kwaliteit van een voorziening en de veiligheid van cliënten gewaarborgd zijn
- of er verbetermaatregelen nodig zijn
Hoe meld je calamiteiten en geweldsincidenten?
Er staat een meldingsformulier op onze website. De zorgaanbieder moet het formulier binnen drie dagen na het incident mailen naar calamiteitenmeldingwmo@dedienst.nl. Onze toezichthouder neemt na de melding contact op om de kwestie en de vervolgstappen te bespreken. Hiervoor hebben we het ‘Protocol calamiteitenonderzoek Wmo’.
Meer weten?
Op www.dedienst.nl/professionals/zorgaanbieders/wmo-calamiteiten-en-incidenten vind je meer informatie. Wil je het Protocol calamiteitenonderzoek Wmo inzien, dan kun je dat opvragen bij onze toezichthouder Annie Strikwerda via de contactpagina.
