Er is een groep huishoudens die door een samenloop van belastingregels, toeslagen en sociale zekerheid onbedoeld onder het bestaansminimum terechtkomt. Hun fiscale inkomen ligt boven het sociaal minimum, maar omdat ze daardoor minder toeslagen ontvangen, blijft er netto juist minder over. Deze situatie is bekend onder de naam Alleenverdienersproblematiek. De Dienst kan deze inwoners een compensatie uitbetalen voor het tekort dat ontstaan is in 2023 en 2024. De colleges van Harlingen en Waadhoeke hebben daar inmiddels mee ingestemd. Rijk en gemeenten werken intussen aan een structurele oplossing.

18 huishoudens in Noardwest Fryslân

De alleenverdienersproblematiek geldt voor huishoudens waar één partner een uitkering heeft – zoals bij werkloosheid of arbeidsongeschiktheid- en de ander weinig of geen inkomen. Op dit moment zijn binnen Noardwest-Fryslân 18 huishoudens bekend die hoogstwaarschijnlijk door bovenstaande problematiek onder het bestaansminimum leven.

• Het betreffen 3 gezinnen in gemeente Harlingen en 15 gezinnen voor gemeente Waadhoeke. Op Terschelling en Vlieland komt deze situatie niet voor.
• Eén van deze gezinnen kreeg in 2023 en 2024 een bijstandsuitkering, en één van de gezinnen krijgt sinds 7 januari 2025 een bijstandsuitkering.
• Van de gezinnen met een bijstandsuitkering zijn bij ons geen problematische schulden bekend. Van de huishoudens zonder bijstandsuitkering hebben we dat niet in beeld.

Aanpassing van wet- en regelgeving

Per 2028 moet er via de Belastingdienst een blijvende oplossing zijn voor de alleenverdienersproblematiek.

Het Ministerie van SZW werkt aan een overbruggingsregeling voor de periode 2025-2027, op grond van de bijzondere bijstand. Die voorziet niet in een compensatie voor het tekort dat in 2023 en 2024 ontstaan is. Daarom zijn in september circulaire middelen aan de gemeente toegekend voor compensatie over de periode van 2023 en 2024.

Compensatie tot € 2.000 per huishouden

De huishoudens om wie het gaat zijn in beeld en de compensatie kan oplopen tot €2000,- per huishouden. Zij hoeven hierover geen belasting te betalen en de inkomsten hebben geen invloed op eventuele toeslagen. Samen met beleidsmedewerkers van de gemeenten Harlingen en Waadhoeke hebben we een college-advies gemaakt voor de compensatie van de huishoudens. De colleges van Harlingen en Waadhoeke hebben inmiddels ingestemd met het advies. We betalen de compensatie medio maart uit aan de gezinnen in Harlingen. Voor de gezinnen in Waadhoeke doen we dit na vaststelling van de begrotingswijziging. Dat is naar verwachting in mei.