Sinds 1 januari 2024 zijn de nieuwe inkoopovereenkomsten tussen SDF en zorgaanbieders voor Specialistische Jeugdhulp (SJH) en Wonen van kracht. De inkoopstrategie was onder andere gericht op flexibele inzet en hogere effectiviteit van ondersteuning. De financiële effecten waren lastig te voorspellen, maar vrijwel alle Friese gemeenten worden inmiddels geconfronteerd met forse overschrijdingen op hun begrotingen voor Jeugdhulp. Wat gebeurt hier, en wat kunnen we doen?

Inkoopstrategie

Vanaf 1 januari 2024 is Sociaal Domein Fryslân (SDF) namens alle Friese gemeenten een nieuwe overeenkomst met zorgaanbieders aangegaan voor verschillende vormen van Specialistische Jeugdhulp (SJH) en Wonen. De strategie achter die nieuwe inkoop door SDF richtte zich op verschillende onderdelen:

• Het is belangrijk dat jeugdhulpaanbieders (meer) flexibel zijn in hun dienstverlening, door niet het aanbod maar de vraag van de jeugdige en/of ouder(s) voorop te stellen.
• De effectiviteit van de in te zetten zorg moet worden verhoogd.
• Het partnerschap met de jeugdhulpaanbieders wordt versterkt. De sturingsprincipes en -uitgangspunten voor de komende jaren zijn gebaseerd op vertrouwen. SDF, gemeenten en aanbieders nemen samen de verantwoordelijkheid voor de maatschappelijke opgaven en grip op de bekostiging houden.

Forse overschrijdingen ten opzichte van de begroting 2024

De (financiële) effecten van de nieuwe contractuele afspraken waren lastig te voorspellen, maar worden steeds zichtbaarder. Bij de eerste Bestuursrapportage van 2024 in juni constateerden we voor Noardwest-Fryslân een overschrijding op de jeugdzorgkosten van 0,92 miljoen ten opzichte van de prognose in begroting 2024. Medio juli rapporteerden wij een extra overschrijding van 1,96 miljoen bovenop de overschrijding van de Bestuursrapportage: een totaal van 2,88 miljoen, oftewel 13% bovenop de begroting 2024. En ook in de tweede Bestuursrapportage constateren we een extra overschrijding.

Alle andere Friese gemeenten zien dezelfde opgaande trend in de kostenontwikkeling voor jeugdhulp. De gemeenten zien niet allemaal een toename in cliënten, ze zien vooral een toename in de kostprijs van een traject. De vraag is: hoe kan dit? Wat gebeurt hier?

Wat we als gemeenten en Dienst kunnen doen

Bij een jeugdige met een hulpvraag stelt het gebiedsteam of een andere verwijzer, zoals een huisarts, een indicatie: de bepaling dat er ondersteuning nodig is en met welk doel. De zorgaanbieder bepaalt vervolgens hoe dat doel het beste behaald kan worden (zie Zo werkt de Jeugdwet in Noardwest-Fryslân). Beslissingen over de in te zetten ondersteuning liggen dus bij verwijzers en zorgaanbieders.  Gemiddeld loopt zo’n twee derde van de indicaties via verwijzers buiten het gebiedsteam. Daardoor hebben gemeenten en Dienst beperkt invloed op de ingezette ondersteuning. De Dienst verzorgt slechts de administratie en betaling van de ondersteuning.

Ondanks onze beperkte mogelijkheden hebben we een aantal acties ondernomen:

• We hebben afspraken aangescherpt over wanneer de gebiedsteams de gespecialiseerde  adviseurs Jeugdwet van De Dienst om advies vragen bij indicatiestelling Jeugdhulp.
• Onze adviseurs bieden coaching en voorlichting aan de gebiedsteammedewerkers op de inhoud, de processen en de nieuwe inkoop. Denk hierbij aan de ontwikkeling van een ‘Beslisboom Complementair(e hulp aan jeugdigen)’. We zijn een kernteam Jeugd opgestart, om de samenwerking tussen beleid en kwaliteit van de gemeentes en De Dienst beter op elkaar af te stemmen. Zo zijn we in staat om met elkaar sneller te anticiperen op de ontwikkelingen.
• De contractmanager Jeugd van De Dienst geeft extra aandacht aan indicatiestellingen die door zorgaanbieders via externe verwijzers ingediend worden. Past de zorg binnen de wettelijke kaders, lokaal beleid en de inkoopafspraken? Samen met zorgaanbieders en eventueel onze Jeugdwet-specialisten bekijkt hij wat het aanbod is, of dat er andere, beter passende mogelijkheden zijn om de jeugdige te helpen. Dergelijke acties hebben in 2024 reeds ruim €300.000 bespaard (t.b.v. 49 casussen).
• Samen met gemeenten beoordelen we of gemaakte afspraken rondom complementaire jeugdhulp (die onder de nieuwe inkoop in principe niet meer gefaciliteerd worden vanuit de Jeugdwet) goed worden opgevolgd.
• Vanuit contractmanagement is en wordt contact gelegd met andere gemeenten en SDF om uitkomsten te delen en te bezien welke provinciale vervolgacties mogelijk zijn.
• We voeren een verdiepende data-analyse uit op externe verwijzers om samen met gemeenten te bezien of er specifieke externe verwijzers uitspringen met bepaalde toekenningen.
• Voor beter inzicht in de ontwikkelingen willen we Friese data vergelijken. We onderzoeken met SDF hoe we deze data betrouwbaar kunnen verzamelen en analyseren.